Dört Padişah, Dört Hayat, Dört Dönem

Dört Muzdarip Padişah adlı eserde, krizler, ızdıraplar, trajediler ve ihanetleriyle III Selim Han’dan Sultan Abdülmecid’in vefatına kadar uzayan ve 62 yıl süren dört padişah dönemi anlatılıyor.

Ötüken Yayınları’ndan çıkan Ziya Nur Aksun imzalı ‘Dört Muzdarip Padişah’ adlı kitap, Devlet-i Aliyye’nin yıldızının kararmaya başladığı dönemin yani 1789-1861 döneminin trajik tarihidir. III Selim Han’dan Sultan Abdülmecid’in vefatına kadar uzayan 62 yıllık süreyi; dört padişah dönemini anlatır. Kitapta bu dört padişahın toplamda neredeyse bir insan ömrü kadar olan saltanatları süresince yaşanan önemli olayları, trajedileri, ihanetleri ve krizleri okuyabilirsiniz.

III. Selim, amcası I. Abdülhamit ölünce, Avrupa’yı temelinden sarsacak olan Fransız Devrimi’nin eşiğinde 7 Nisan 1789’da tahta çıkar. Sultan Selim tahta geçtiği zaman 28 yaşındadır ve aynı zamanda Osmanlı sultanlarının da 28’incisidir. Kitapta henüz şehzadeliğinde, imparatorluğun üstüne çöken ‘rehavetten’ şikayet ettiği, buna çare bulmak için görüşmeler yaptığı etraflıca anlatılmaktadır.

14 ay süren saltanatında Nizam-ı Cedit’i kaldırdı

Dört Muzdarip Padişah’ta, Sultan III. Selim’in 18 yıl 1 ay 22 günlük saltanatında yaşanan önemli olaylara ve bu olayların devlette yarattığı etkilere de yer verilmektedir. III. Selim tahta çıktığında Osmanlı Devleti hem Avusturya hem de Rusya’yla savaş halindeydi. Başarısızlıkla sonuçlanan bu savaşlar 1792 yılında Avusturya’yla yapılan Ziştovi Antlaşması ve 1792 yılında Rusya’yla yapılan Yaş Antlaşması ile son buldu. Böylece III. Selim, Osmanlı ordusunda çoktandır yapmak istediği yenilikleri yapmak için harekete geçti. 1793 yılında Nizam-ı Cedid ordusunu kurdu. Bu sırada Napolyon Bonapart’ın komutası altındaki Fransız orduları bütün Avrupa’ya üstünlüğünü kabul ettirmiş, Osmanlı Devleti’ne ait olan Mısır’a saldırmıştı. Osmanlı ordusu Mısır’ı savundu. 1801 yılında yapılan El-Ariş Antlaşmasıyla Fransa Mısır’daki emellerinden vazgeçti. III. Selim, IV. Mustafa’nın tahta geçmesiyle yeniçeriler tarafından öldürüldü.

IV. Mustafa’nın saltanatı oldukça kısa sürer. Ardından tahta II. Mahmut geçer. Sultan IV. Mustafa, şehzadeliği boyunca kendisine bir evlat gibi davranan Sultan III. Selim aleyhinde isyancılarla işbirliğine girmiş ve onun öldürülmesi için emir vermiştir. 14 ay süren saltanatında III. Selim’in ıslahat için kurduğu Nizam-ı Cedit’i ortadan kaldırmıştır.

Son dört padişahın babası Abdülmecit

II. Mahmut tahta çıkmadan 1 yıl 2 ay önce, Sultan IV. Mustafa’nın veliaht-şehzadesi olur. Kabakçı Mustafa isyanı sonunda tahttan indirilen III. Selim’i tekrar padişah yapmak için gelen Rusçuk Ayanı Alemdar Mustafa Paşa, asilerle birlikte hareket eden Sultan IV. Mustafa’yı tahttan indirir. Saraya girdiğinde III. Selim’in öldürüldüğünü öğrenen Alemdar Mustafa Paşa, katillerin elinden canını zor kurtaran II. Mahmut’u tahta çıkarır. Sultan II. Mahmut 28 Temmuz 1808 tarihinde tahta çıktığında 23 yaşındadır. Avrupa’daki yenileşme hareketlerini benimser. Adalet işlerine gereken önemi verir, yeni kanun ve tüzükler hazırlatır ve bu sebeple kendisine “Adli” sanı verilir. 14 Mart 1827’de, İstanbul’da, Türkiye’nin ilk tıp okulu olan Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’yi kurar. Sultan II. Mahmut yakalandığı verem hastalığından kurtulamayarak, 1 Temmuz 1839 günü dinlenmek için gittiği kardeşi Esma Sultan’ın Çamlıca’daki köşkünde, 54 yaşında vefat eder.

 

Son 4 padişahın babası Abdülmecit, II. Mahmut’un oğludur. Batı kültürüyle yetiştirilmiştir, babası II. Mahmut gibi yenilik yanlısıdır. Babasının vefatı üzerine tahta çıkar. Abdülmecit’in tahta çıkışı sevinç uyandırır. Kendinden sonra padişahlık makamına ulaşan 4 oğlu ile ilginç bir babadır. Abdülmecit, babası gibi tüberküloza yakalanır. Ihlamur Köşkü’nde öldüğünde 38 yaşındadır. Fatih’te, Sultan Selim semtinde, Yavuz Selim Camii Haziresi’nde, Sultan Abdülmecit Türbesi’ne defnedilir.

 

Yazının Orjinali İçin Tıklayınız.